Giảm trừ gia cảnh là khoản thu nhập được trừ trước khi tính thuế thu nhập cá nhân, nhằm bảo đảm người nộp thuế nuôi được bản thân và người phụ thuộc trước khi phải đóng góp cho ngân sách. Từ 1/1/2026, mức giảm trừ được nâng lên đáng kể. Bài viết giải thích mức mới, ai được tính là người phụ thuộc và hồ sơ cần chuẩn bị.
Mức giảm trừ gia cảnh mới từ 2026
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 như sau:
| Đối tượng | Mức cũ | Mức mới từ 2026 |
|---|---|---|
| Bản thân người nộp thuế | 11 triệu/tháng (132 triệu/năm) | 15,5 triệu/tháng (186 triệu/năm) |
| Mỗi người phụ thuộc | 4,4 triệu/tháng | 6,2 triệu/tháng |
Mức tăng khoảng 40%, phản ánh biến động giá cả và chi phí sinh hoạt trong 5 năm qua. Giảm trừ cho bản thân được tính tự động, không cần đăng ký; còn giảm trừ cho người phụ thuộc thì phải đăng ký và có hồ sơ chứng minh.
Ai được tính là người phụ thuộc?
Người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và người đó không có thu nhập hoặc thu nhập rất thấp (theo ngưỡng do pháp luật quy định). Các nhóm phổ biến:
- Con: con dưới 18 tuổi; con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật không có khả năng lao động; con đang học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề mà không có thu nhập hoặc thu nhập không vượt ngưỡng.
- Vợ hoặc chồng: trong độ tuổi lao động thì phải không có khả năng lao động; ngoài độ tuổi lao động thì phải không có thu nhập hoặc thu nhập thấp.
- Cha, mẹ: gồm cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng, cha mẹ nuôi hợp pháp — khi hết tuổi lao động hoặc không có khả năng lao động và không có thu nhập/thu nhập thấp.
- Người khác mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng: anh chị em ruột, ông bà, cháu ruột… nếu đủ điều kiện và không nơi nương tựa.
Nguyên tắc quan trọng: mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế trong một năm. Hai vợ chồng không được cùng kê khai một đứa con.
Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc
Tùy đối tượng mà giấy tờ chứng minh khác nhau, phổ biến gồm:
| Người phụ thuộc | Giấy tờ thường cần |
|---|---|
| Con nhỏ | Giấy khai sinh; căn cước/định danh của con. |
| Con đang đi học | Giấy khai sinh và thẻ sinh viên/xác nhận của trường. |
| Vợ/chồng, cha/mẹ | Giấy tờ xác định quan hệ (giấy đăng ký kết hôn, sổ hộ khẩu/giấy xác nhận cư trú) và giấy tờ chứng minh không có khả năng lao động hoặc thu nhập thấp. |
| Người nuôi dưỡng trực tiếp khác | Giấy tờ xác định trách nhiệm nuôi dưỡng theo quy định. |
Việc đăng ký người phụ thuộc thường làm qua doanh nghiệp trả lương hoặc trực tiếp với cơ quan thuế. Nếu đăng ký muộn, bạn vẫn có thể được tính bù khi quyết toán thuế cuối năm, miễn là chứng minh được.
Giảm trừ gia cảnh ảnh hưởng số thuế thế nào?
Giảm trừ càng lớn thì thu nhập tính thuế càng nhỏ, số thuế phải nộp càng ít — thậm chí về 0. Ví dụ:
- Anh Hùng thu nhập 22 triệu/tháng (đã trừ bảo hiểm), độc thân: thu nhập tính thuế = 22 − 15,5 = 6,5 triệu → thuế ≈ 325.000 đồng.
- Cũng thu nhập đó nhưng nuôi 1 con nhỏ: giảm trừ = 15,5 + 6,2 = 21,7 triệu → thu nhập tính thuế chỉ còn 0,3 triệu → thuế ≈ 15.000 đồng.
- Nếu nuôi 2 người phụ thuộc: giảm trừ = 15,5 + 12,4 = 27,9 triệu > 22 triệu → không phải nộp thuế.
Cách áp biểu thuế 5 bậc để ra số thuế cuối cùng, xem chi tiết trong bài: Thuế thu nhập cá nhân 2026: biểu thuế 5 bậc và cách tính. Muốn hiểu khái niệm gốc, đọc: Thuế thu nhập cá nhân là gì?
Câu hỏi thường gặp
Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc năm 2026 là bao nhiêu?
Là 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, tăng từ mức 4,4 triệu đồng/tháng trước đây, áp dụng từ 1/1/2026.
Có phải đăng ký người phụ thuộc không?
Có. Giảm trừ cho bản thân được tính tự động, nhưng giảm trừ cho người phụ thuộc phải đăng ký và có hồ sơ chứng minh mới được trừ.
Một đứa con thì bố và mẹ có được cùng kê khai giảm trừ không?
Không. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế trong cùng một năm.
Đăng ký người phụ thuộc muộn có bị mất quyền lợi không?
Không hẳn. Bạn vẫn có thể được tính bù phần giảm trừ khi quyết toán thuế cuối năm, với điều kiện chứng minh được quan hệ nuôi dưỡng trong thời gian đó.
Nguồn tham khảo
- Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025.
- Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về mức giảm trừ gia cảnh, hiệu lực từ 1/1/2026.
- LuatVietnam – Cách tính thuế TNCN 2026
- Thư viện Pháp luật – Biểu thuế TNCN lũy tiến 2026 (5 bậc)
