Tết Nguyên Đán: Phong Tục, Các Mốc Và Điều Kiêng Kỵ

Tết Nguyên Đán — còn gọi Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền — là dịp lễ đầu năm mới theo âm lịch của Việt Nam và các nước thuộc vùng văn hóa Á Đông. Đây là ngày lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt.

Tết rơi vào ngày nào?

Vì tính theo âm lịch nên Tết Nguyên Đán muộn hơn Tết Dương lịch. Do quy luật ba năm nhuận một tháng của âm lịch, ngày mùng Một Tết không bao giờ trước 21/1 và không bao giờ sau 20/2 dương lịch — luôn rơi vào khoảng giữa hai mốc này.

Các nước cùng vùng văn hóa cũng đón Tết này với tên gọi khác: Trung Quốc và Đài Loan gọi Xuân Tiết, Hàn Quốc và Triều Tiên gọi Seollal, Nhật Bản gọi Shōgatsu, Mông Cổ gọi Tsagaan Sar.

Các mốc thời gian trong dịp Tết

Những phong tục cốt lõi

Cúng ông Công ông Táo

Người Việt tin Táo quân trông coi bếp núc, đến 23 tháng Chạp thì lên trời báo cáo việc trong nhà suốt năm. Tục thả cá chép xuất phát từ quan niệm cá chép là phương tiện đưa Táo quân về trời.

Dọn nhà và tảo mộ

Dọn nhà mang ý nghĩa bỏ lại cái cũ, cái xui của năm qua. Tảo mộ là dịp con cháu sửa sang phần mộ và mời tổ tiên về ăn Tết cùng gia đình — thể hiện quan niệm người đã khuất vẫn hiện diện.

Gói bánh chưng

Bánh chưng vuông tượng trưng cho đất, gắn với truyền thuyết Lang Liêu thời Hùng Vương. Việc cả nhà cùng gói bánh, cùng thức canh nồi bánh mới là phần quan trọng — đó là lúc các thế hệ ngồi lại với nhau.

Xông đất và mừng tuổi

Người đầu tiên bước vào nhà sáng mùng Một được tin là ảnh hưởng đến vận nhà cả năm, nên thường được chọn trước. Mừng tuổi (lì xì) là lời chúc sức khỏe và may mắn — ý nghĩa nằm ở phong bao đỏ, không nằm ở số tiền.

Những điều kiêng kỵ ngày Tết

• Không quét nhà, đổ rác ngày mùng Một — sợ quét đi tài lộc.
• Không làm vỡ đồ, không cãi vã — tránh điềm xui đầu năm.
• Không vay mượn, đòi nợ trong mấy ngày đầu năm.
• Người đang có tang thường tránh xông đất nhà người khác.

Những kiêng kỵ này không mang tính bắt buộc, mà phản ánh mong muốn khởi đầu năm mới suôn sẻ.

Tết hôm nay đổi gì?

Nhiều gia đình mua bánh chưng thay vì tự gói, đi du lịch thay vì ở nhà, lì xì qua ứng dụng thay vì phong bao giấy. Nhưng phần lõi không đổi: người Việt vẫn về quê, vẫn thắp hương mời tổ tiên, vẫn coi Tết là dịp sum họp. Cái thay đổi là hình thức, cái giữ lại là ý nghĩa.

Câu hỏi thường gặp

Tết Nguyên Đán rơi vào khoảng nào dương lịch?

Luôn nằm trong khoảng từ 21/1 đến 20/2 dương lịch, do quy luật ba năm nhuận một tháng của âm lịch.

Vì sao cúng ông Công ông Táo vào 23 tháng Chạp?

Vì theo quan niệm dân gian, đó là ngày Táo quân lên trời báo cáo việc của gia đình trong suốt năm qua.

Ý nghĩa của lì xì là gì?

Là lời chúc sức khỏe và may mắn cho người nhận. Ý nghĩa nằm ở chiếc phong bao đỏ tượng trưng cho điều tốt lành, không nằm ở số tiền bên trong.

Tư liệu tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – mục “Tết Nguyên Đán”.

Đọc thêm cùng chủ đề:

• Văn hóa Việt Nam – đặc trưng cơ bản và 4 giá trị cốt lõi
• Văn hóa ẩm thực Việt Nam – 5 đặc trưng và khác biệt ba miền

Quảng cáo Sản phẩm từ VietMarket — sàn thương mại điện tử cùng nhà

Thố mứt thuỷ tinh hiệu Deli Nhà Thuỷ Tinh 130.000đ Combo 6 cái ly rượu shot chivas có chân 55ml Nhà Thuỷ Tinh 213.000đ