Giỗ Tổ Hùng Vương — còn tôn xưng là ngày Quốc giỗ — là ngày hội truyền thống của người Việt tưởng nhớ công lao dựng nước của các Vua Hùng. Nghi lễ được tổ chức hằng năm vào mùng 10 tháng 3 âm lịch tại Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Vì sao gọi là Quốc giỗ?
Vì đây là trường hợp cả một dân tộc cùng giỗ chung một tổ tiên — điều rất hiếm thấy trên thế giới. Người Việt ở trong nước lẫn khắp nơi trên thế giới đều kỷ niệm và tôn kính ngày này.
Câu ca dao quen thuộc nhắc chính điều đó: “Dù ai đi ngược về xuôi / Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba.”
Được ghi danh di sản
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (đợt 1), và được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể.
Điểm được thế giới ghi nhận không phải quy mô lễ hội, mà là giá trị gắn kết cộng đồng: một tín ngưỡng khiến hàng chục triệu người coi mình cùng chung nguồn cội.
Diễn biến lễ hội Đền Hùng
Phần lễ
Trọng tâm là lễ dâng hương tại Đền Thượng trên núi Nghĩa Lĩnh. Lễ vật truyền thống gồm bánh chưng, bánh giầy và cơm nếp — những thứ gắn với truyền thuyết Lang Liêu. Các đoàn đại biểu và người dân lần lượt dâng hương tưởng niệm.
Phần hội
Gồm rước kiệu từ các làng lên đền, hát Xoan (di sản UNESCO của chính Phú Thọ), thi gói bánh chưng, giã bánh giầy, cùng nhiều trò chơi dân gian.
Quần thể Đền Hùng gồm những gì?
| Di tích | Vị trí và ý nghĩa |
|---|---|
| Đền Hạ | Chân núi — tương truyền nơi Âu Cơ sinh bọc trăm trứng |
| Đền Trung | Lưng chừng núi — nơi các Vua Hùng bàn việc nước |
| Đền Thượng | Đỉnh núi — nơi thờ chính, tổ chức lễ dâng hương |
| Lăng Hùng Vương | Gần Đền Thượng |
| Đền Giếng | Thờ hai công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa |
Ý nghĩa với người Việt hôm nay
Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày nghỉ lễ chính thức, nhưng ý nghĩa lớn hơn nằm ở chỗ khác: nó nhắc lại rằng ý thức về nguồn cội chung là một trong những thứ giữ cộng đồng Việt gắn với nhau qua chiến tranh, di cư và biến động.
Không cần lên tận Phú Thọ mới là tưởng nhớ. Thắp nén hương tại nhà, kể cho con nghe về truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ cũng là cách giữ tín ngưỡng này sống.
Câu hỏi thường gặp
Giỗ Tổ Hùng Vương là ngày nào?
Mùng 10 tháng 3 âm lịch hằng năm, tổ chức chính tại Đền Hùng, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có được UNESCO công nhận không?
Có. Tín ngưỡng này đã được ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (đợt 1) và được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể.
Lễ vật truyền thống trong ngày Giỗ Tổ là gì?
Bánh chưng, bánh giầy và cơm nếp — gắn với truyền thuyết Lang Liêu thời Hùng Vương.
Tư liệu tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – mục “Giỗ Tổ Hùng Vương”.
Đọc thêm cùng chủ đề:
- Văn hóa Việt Nam – đặc trưng cơ bản và 4 giá trị cốt lõi
- Văn hóa ẩm thực Việt Nam – 5 đặc trưng và khác biệt ba miền
