Chữ Quốc Ngữ: Lịch Sử Hình Thành Và Vì Sao Thay Chữ Hán

Chữ Quốc ngữ là bộ chữ Latinh hiện được dùng làm chữ viết chính của tiếng Việt. Câu chuyện hình thành của nó là một ví dụ điển hình cho cách người Việt tiếp nhận cái ngoại lai rồi biến thành của mình.

Ai tạo ra chữ Quốc ngữ?

Chữ Quốc ngữ do các tu sĩ Dòng Tên người Bồ Đào Nha và Ý tạo ra và cải tiến, dựa trên bảng chữ cái và quy tắc ghép âm của tiếng Bồ Đào Nha, cùng một chút tiếng Ý.

Mục đích ban đầu rất thực dụng: các giáo sĩ cần một cách ghi âm tiếng Việt để học tiếng và truyền đạo, vì chữ Hán và chữ Nôm quá khó với người nước ngoài.

Sau cuộc chỉnh lý cuối thế kỷ XVIII, chính tả chữ Quốc ngữ định hình như ngày nay với việc xuất bản cuốn Từ điển Taberd năm 1838.

Vì sao dùng dấu thanh?

Tiếng Việt là ngôn ngữ có thanh điệu — cùng một âm, đổi thanh là đổi nghĩa hoàn toàn (ma, má, mà, mả, mã, mạ). Bảng chữ Latinh không có sẵn cách ghi thanh điệu, nên các tu sĩ phải mượn dấu phụ từ tiếng Bồ Đào Nha, Hy Lạp và Latinh để đánh dấu.

Đây là lý do chữ Việt trông nhiều dấu hơn hẳn các ngôn ngữ dùng chữ Latinh khác — mỗi dấu là một thông tin bắt buộc, không phải trang trí.

Từ công cụ truyền đạo thành công cụ phổ cập tri thức

Đây là bước ngoặt quan trọng nhất. Trong nhiều thế kỷ, chữ Quốc ngữ chỉ dùng trong phạm vi nhà thờ. Sang đầu thế kỷ XX, các nhà trí thức Việt nhận ra ưu thế lớn của nó: dễ học hơn chữ Hán và chữ Nôm rất nhiều.

Chữ Hán đòi hỏi nhiều năm học thuộc hàng nghìn chữ. Chữ Nôm còn khó hơn — muốn biết Nôm thì trước hết phải biết Hán. Trong khi đó, chữ Quốc ngữ chỉ cần thuộc bảng chữ cái và quy tắc ghép vần là đọc được.

Chính đặc điểm ấy khiến chữ Quốc ngữ trở thành công cụ chống nạn mù chữ và phổ cập tri thức cho toàn dân — vai trò mà những người tạo ra nó ban đầu không hề nhắm tới.

Ba loại chữ viết trong lịch sử tiếng Việt

Bài học từ câu chuyện chữ Quốc ngữ

Chữ Quốc ngữ do người ngoài tạo ra, cho mục đích của người ngoài. Nhưng người Việt đã lấy nó, chỉnh sửa, rồi dùng cho mục đích của chính mình — phổ cập giáo dục và xây dựng nền văn học hiện đại.

Đây chính là tính dung hợp đặc trưng của văn hóa Việt: không loại bỏ cái ngoại lai, mà tiếp nhận rồi uốn theo nhu cầu của mình.

Câu hỏi thường gặp

Chữ Quốc ngữ do ai tạo ra?

Do các tu sĩ Dòng Tên người Bồ Đào Nha và Ý tạo ra, dựa trên bảng chữ cái và quy tắc chính tả tiếng Bồ Đào Nha cùng một chút tiếng Ý.

Chữ Quốc ngữ định hình từ khi nào?

Sau cuộc chỉnh lý cuối thế kỷ XVIII, chính tả định hình như ngày nay với việc xuất bản Từ điển Taberd năm 1838.

Vì sao chữ Quốc ngữ thay thế được chữ Hán và chữ Nôm?

Vì dễ học hơn nhiều: chỉ cần thuộc bảng chữ cái và quy tắc ghép vần, trong khi chữ Hán và chữ Nôm đòi hỏi học thuộc hàng nghìn chữ.

Tư liệu tham khảo: Wikipedia tiếng Việt – mục “Chữ Quốc ngữ”.

Đọc thêm cùng chủ đề:

• Văn hóa Việt Nam – đặc trưng cơ bản và 4 giá trị cốt lõi
• Văn hóa ẩm thực Việt Nam – 5 đặc trưng và khác biệt ba miền

Quảng cáo Sản phẩm từ VietMarket — sàn thương mại điện tử cùng nhà

Ly thuỷ tinh chịu nhiệt cường lực 266/355/414ml Nhà Thuỷ Tinh 57.000đ Ly wishky hoạ tiết có đế xoay 170ml Nhà Thuỷ Tinh 35.000đ